غلامعلى صفايى

209

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )

و تقترن بها « ما » : گاهى به « ليت » كلمه « ما » حرفيه زائده كافه ملحق مىشود و « ليتما » مىگردد لكن به خلاف ديگر حروف مشبهة بالفعل ، كه بعد از الحاق « ما » كافه به آنها ، اختصاص آنها به جملهء اسميه از بين مىرود ، لذا قدرت عملى خود را از دست مىدهند ، « ليت » اختصاص دخول بر اسماء و عامليت خود را از دست نمىدهد و هرگز گفته نمىشود « ليتما قام زيد » به خلاف ديگر حروف مشبهة بالفعل مثل « إنما قام زيد » كه اختصاص و در پى آن عمل خود را از دست مىدهند . شايان ذكر است ابن أبي الربيع از نحويون اندلس و ابو محمد طاهر بن احمد قزوينى قائل هستند كه در صورت الحاق « ما » به « ليت » اختصاص آن به جمله اسميه زايل شده و بر جملهء فعليه نيز واقع مىشود . بايد دانست كه بنا بر قول اوّل كه « ليت » اختصاص خود را از دست نمىدهد ، جايز است كه عمل كند زيرا اختصاص آن به دخول بر جمله اسميه باقى است و جايز نيست كه از باب حمل بر ديگر حروف هم صنفش در صورت الحاق « ما » اين كلمه مهمل گشته و اصلا و هرگز عمل نكند چنان كه ابن مالك نيز مىگويد : و وصل « ما » بذي الحروف مبطل * إعمالها و قد يبقّى العمل